1. Spłacony kredyt CHF, EUR, USD, JPY, a możliwość unieważnienia Umowy
W przypadku sporów dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą podstawowym błędem jest utożsamianie spłaty kredytu z potwierdzeniem, że umowa była prawidłowa, czy też, iż od tego momentu Kredytobiorca nie może nic odzyskać w Sądzie.
To, że kredytobiorca przez wiele lat wykonywał umowę i ostatecznie spłacił wszystkie raty, nie przesądza samo w sobie o braku możliwości zakwestionowania jej postanowień.
Ocena, czy określone postanowienie umowne miało charakter abuzywny, co do zasady odnosi się przede wszystkim do momentu zawarcia umowy i jej treści. Późniejsze wykonanie umowy, zmiany kursów walut czy całkowita spłata kredytu nie zmieniają automatycznie charakteru postanowień, które znalazły się w umowie.
Oczywiście każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, jednak samo stwierdzenie: „kredyt jest już spłacony” nie powinno kończyć analizy prawnej.
2. Co może być problemem w spłaconej umowie?
Każda umowa jest inna, jednak szczególnej analizy mogą wymagać między innymi:
- mechanizm indeksacji lub denominacji kredytu,
- sposób ustalania kursu waluty,
- odwołanie do tabel kursowych banku,
- brak jasnych i obiektywnych zasad przeliczania kwoty kredytu i rat,
- zakres informacji przekazanych konsumentowi o ryzyku walutowym,
- możliwość jednostronnego wpływania przez bank na wysokość zobowiązania.
To właśnie konstrukcja umowy, a nie sama nazwa waluty, może mieć zasadnicze znaczenie dla oceny sytuacji kredytobiorcy.
Sąd Najwyższy wyraźnie wskazywał, że kredyty indeksowane i denominowane do waluty obcej nie są tym samym co klasyczne kredyty walutowe, a waluta obca może pełnić w nich funkcję waloryzacyjną. Jednocześnie przepisy wprowadzone później, umożliwiające spłatę kredytu bezpośrednio w walucie obcej, nie wyłączyły możliwości kontroli wcześniejszych postanowień umowy pod kątem ich zgodności z przepisami chroniącymi konsumentów.
3. Czym różni się podważenie umowy po całkowitej spłacie kredytu?
W przypadku kredytu, który nadal jest wykonywany, spór może dotyczyć zarówno przyszłych rat, jak i dalszego istnienia zobowiązania. Przy kredycie całkowicie spłaconym sytuacja wygląda inaczej, gdyż przed Sądem występuję się głównie z roszczeniem o zapłatę już spłaconych rat (a zatem bez roszczenia o ustalenie nieważności umowy, gdyż Sąd czyni to w sposób przesłankowy, tzn. taki, który wynika z samego uzasadnienia ewentualnego Wyroku).
Jeżeli istnieją podstawy do zakwestionowania umowy, zasadniczym zagadnieniem stają się wzajemne rozliczenia stron – czyli ustalenie, jakie świadczenia zostały spełnione przez kredytobiorcę, a jakie przez bank. W orzecznictwie dotyczącym nieważności umów kredytowych przyjmuje się rozliczanie świadczeń stron jako odrębnych roszczeń.
W praktyce oznacza to, że nawet po wielu latach regularnego spłacania kredytu konieczne może być dokładne ustalenie:
- jaką kwotę bank faktycznie udostępnił kredytobiorcy,
- ile kredytobiorca wpłacił bankowi,
- jakie kwoty zostały pobrane tytułem rat, odsetek i innych świadczeń,
- jaki był ostateczny bilans rozliczeń pomiędzy stronami.
Właśnie dlatego spłacony kredyt nadal może wymagać analizy.
4. Czy sprzedaż nieruchomości i wykreślenie hipoteki zamyka drogę sądową?
Absolutnie nie. Często kredytobiorca całkowicie spłaca kredyt właśnie dlatego, że:
- sprzedał nieruchomość,
- refinansował zobowiązanie,
- dokonał wcześniejszej spłaty,
- wykorzystał własne oszczędności,
- zakończył okres kredytowania.
Po spłacie kredytu może zostać wykreślona hipoteka, a stosunek kredytowy przestaje być wykonywany. Nie oznacza to jednak automatycznie, że nie można badać rozliczeń wynikających z umowy zawartej i wykonywanej wcześniej.
W jednym z rozpoznawanych przypadków Sąd Najwyższy analizował sytuację, w której kredyt został całkowicie spłacony, a mimo to przedmiotem sporu pozostawały roszczenia związane z wadliwością mechanizmu indeksacyjnego i dokonanymi przez strony świadczeniami.
5. Czy każdą spłaconą umowę można unieważnić?
Nie każda umowa powiązana z CHF, EUR, USD lub JPY jest wadliwa w taki sam sposób. Nie każda sprawa zakończy się również stwierdzeniem nieważności całej umowy.
Ocena wymaga analizy konkretnego przypadku, w szczególności:
- treści umowy,
- regulaminów i załączników,
- sposobu wypłaty kredytu,
- zasad ustalania kursów,
- sposobu spłaty,
- informacji przekazanych przed zawarciem umowy,
- historii dokonanych spłat.
Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy istnieją podstawy do dochodzenia określonych roszczeń.
6. Trzeba również pamiętać o przedawnieniu
Przy spłaconych umowach szczególnego znaczenia nabiera również kwestia terminów dochodzenia roszczeń.
Nie warto więc zakładać, że skoro od spłaty kredytu minęło kilka lat, to sprawa automatycznie jest stracona. Z drugiej strony nie należy również zwlekać wyłącznie dlatego, że kredyt został spłacony dawno temu.
Kwestia przedawnienia zależy od rodzaju roszczenia, podstawy prawnej oraz konkretnych okoliczności sprawy. Dlatego powinna być oceniana indywidualnie.
7. Podsumowanie – spłacony kredyt nie oznacza, że Bank nie musi się już rozliczyć
Całkowita spłata kredytu w CHF, EUR, USD lub JPY nie oznacza automatycznie, że możliwość zakwestionowania umowy definitywnie wygasła.
W przypadku kredytów waloryzowanych walutą obcą najważniejsza nie jest sama waluta, lecz konstrukcja konkretnej umowy. Jeżeli zastosowano mechanizmy przeliczeniowe podobne do tych występujących w innych umowach indeksowanych lub denominowanych, umowa może wymagać szczegółowej analizy – niezależnie od tego, czy kredyt był powiązany z frankiem, euro, dolarem czy jenem.
Spłacony kredyt może być już historią, ale sama umowa i dokonane na jej podstawie rozliczenia nadal mogą mieć znaczenie prawne.
Napisz lub zadzwoń, a Kancelaria dokona bezpłatnej analizy Twojej umowy.
+48 515 354 650
a.waroch@waroch-radcaprawny.pl