Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 otworzył nowy etap sporów dotyczących kredytów konsumenckich. TSUE zakwestionował możliwość naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, w tym kosztów, które zostały sfinansowane przez bank w ramach udzielonego kredytu. Kolejnym ważnym wydarzeniem jest stanowisko Rzecznika Finansowego z 15 września 2026 r., dotyczące sposobu rozliczenia tych odsetek.
Rzecznik Finansowy stanął jednoznacznie po stronie konsumentów, wskazując, iż Kredytodawcy powinni zwrócić konsumentom również odsetki pobrane od kredytowanych kosztów przed wydaniem wyroku TSUE.
1. Stanowisko Rzecznika Finansowego z 15 września 2026 r.
15 września 2026 r. Rzecznik Finansowy opublikował informację dotyczącą rozliczeń po wyroku TSUE w sprawie C-744/24. Odniósł się w niej do propozycji przedstawionej przez Związek Banków Polskich, dotyczącej dostosowania praktyki banków do wykładni prawa unijnego przyjętej przez Trybunał.
Rzecznik ocenił proponowane rozwiązanie jako pierwszy krok w kierunku wykonania wyroku. Zwrócił jednak uwagę, że korekta praktyki bankowej nie powinna ograniczać się wyłącznie do przyszłych rozliczeń ani do odsetek pobranych po 23 kwietnia 2026 r.
Istotą stanowiska Rzecznika jest oczekiwanie, aby mechanizm rozliczeń uwzględniał również odsetki pobrane od kredytowanych kosztów także przed wydaniem wyroku TSUE. Chodzi zatem o problem, który może dotyczyć także wcześniejszych okresów wykonywania umowy kredytowej, a nie wyłącznie przyszłych rat lub płatności dokonanych po orzeczeniu Trybunału.
Rzecznik zapowiedział ponadto monitorowanie sposobu wdrażania proponowanych rozwiązań przez banki. Wyraził również oczekiwanie, że działania dostosowawcze podejmą inne podmioty udzielające finansowania konsumenckiego, w tym firmy pożyczkowe i banki spółdzielcze.
Pełna treść stanowiska została opublikowana na stronie Rzecznika Finansowego: Rzecznik Finansowy o rozliczeniach po wyroku TSUE.
2. Czego dotyczy wyrok TSUE w sprawie C-744/24?
Wyrok z 23 kwietnia 2026 r. zapadł w sprawie P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. Trybunał rozpatrywał zagadnienia związane z wykładnią dyrektywy 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki, w szczególności z pojęciem kwoty kredytu, stopy oprocentowania oraz całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.
Problem dotyczył sytuacji, w której bank udziela kredytu, ale część jego kwoty nie jest przekazywana konsumentowi do swobodnej dyspozycji. Zamiast tego środki przeznaczane są na pokrycie kosztów związanych z finansowaniem, takich jak prowizja lub składka ubezpieczeniowa. Następnie bank nalicza odsetki od całej kwoty kredytu, obejmującej również te koszty.
W praktyce oznacza to, że konsument może płacić odsetki nie tylko od pieniędzy faktycznie udostępnionych mu przez kredytodawcę, ale również od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów samego kredytu.
TSUE wskazał, że przepisy dyrektywy 2008/48/WE stoją na przeszkodzie postanowieniom umownym przewidującym stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz także do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem, które wchodzą w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.
Treść wyroku można znaleźć w oficjalnej bazie prawa Unii Europejskiej: wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24.
3. ZBP proponuje zwrot odsetek pobranych po wyroku TSUE
Związek Banków Polskich przedstawił propozycję działań mających dostosować praktykę banków do wyroku TSUE.
Zgodnie ze stanowiskiem ZBP banki powinny zaprzestać naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonej na pokrycie pozaodsetkowych kosztów kredytu. Dotyczy to zarówno nowych umów, jak i umów, które były wykonywane w dniu wydania wyroku, czyli 23 kwietnia 2026 r.
W odniesieniu do umów aktywnych ZBP opowiedział się również za rozliczeniem i zwrotem odsetek pobranych od kredytowanych kosztów po wydaniu wyroku TSUE.
Sposób wdrożenia tych rozwiązań ma być ustalany przez poszczególne banki. ZBP wskazał także, że banki mogą przekazywać klientom zaktualizowane informacje o spłacie kredytu oraz o rozliczeniu odsetek, w tym o ewentualnej kwocie podlegającej zwrotowi.
Stanowisko ZBP jest dostępne tutaj: Stanowisko ZBP w sprawie wyroku C-744/24.
4. Dlaczego zatem Rzecznik Finansowy oczekuje rozliczenia za cały okres obowiązywania umowy?
Najważniejsza różnica pomiędzy propozycją ZBP a oczekiwaniem Rzecznika Finansowego dotyczy okresu, za który powinny zostać rozliczone pobrane odsetki.
Propozycja ZBP przewiduje zwrot odsetek pobranych po wyroku TSUE w przypadku umów aktywnych w dniu jego wydania. Rzecznik Finansowy oczekuje natomiast, że banki zajmą się również odsetkami pobranymi przed kwietniowym orzeczeniem.
Przede wszystkim z uwagi na to, iż TSUE nie tworzy nowego prawa na przyszłość, a ocenia jedynie zgodność prawa krajowego z prawem Unijnym – innymi słowy TSUE wskazując, iż oprocentowanie kosztów kredytu jest niezgodne z Dyrektywą dokonał tego w oparciu o całość obowiązywania przepisów prawa krajowego. A zatem jeśli coś jest niezgodne z Dyrektywą to jest niezgodne od samego początku podpisania Umowy, a nie od dnia wydania Wyroku TSUE – kwestia wykładni wyroków TSUE znajduje także szerokie odzwierciedlenie w wydanych wyrokach Trybunału.
Stanowisko Rzecznika jest więc istotnym głosem w dyskusji o zakresie rozliczeń po wyroku TSUE. Należy jednak podkreślić, że oczekiwanie Rzecznika Finansowego nie jest równoznaczne z wprowadzeniem powszechnego mechanizmu zwrotu wszystkich odsetek za cały okres obowiązywania każdej umowy. Ostateczna ocena roszczenia konkretnego konsumenta wymaga uwzględnienia właściwych przepisów i okoliczności danej sprawy.
5. Czy bank musi sam zwrócić odsetki za cały okres kredytowania?
Na obecnym etapie nie należy zakładać, że każdy bank automatycznie rozliczy wszystkie umowy w taki sam sposób i zwróci każdemu klientowi odsetki za cały okres kredytowania.
ZBP przedstawił propozycję dotyczącą określonego sposobu wdrożenia wyroku. Rzecznik Finansowy oczekuje szerszego rozliczenia, obejmującego także okres sprzed orzeczenia. Konieczne jest zatem odróżnienie treści wyroku TSUE, stanowisk instytucji oraz faktycznego sposobu postępowania poszczególnych banków.
Kredytobiorca, który podejrzewa, że bank naliczał odsetki od kredytowanych kosztów, powinien w pierwszej kolejności przeanalizować dokumentację kredytową. Warto ustalić:
- jaka kwota została faktycznie udostępniona konsumentowi;
- jaka część finansowania została przeznaczona na pokrycie prowizji, składek ubezpieczeniowych lub innych kosztów;
- od jakiej kwoty naliczano odsetki;
- jakie kwoty zostały już zapłacone i jak bank rozliczał poszczególne raty;
- czy bank zaproponował korektę harmonogramu lub zwrot części odsetek.
Dopiero na tej podstawie można ocenić możliwy zakres roszczenia i sposób dochodzenia zwrotu.
6. Czy wyrok TSUE C-744/24 oznacza automatyczne zastosowanie sankcji kredytu darmowego?
To istotne pytanie, ponieważ wyrok w sprawie C-744/24 jest omawiany w kontekście sporów dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD).
Trzeba jednak rozróżnić dwie kwestie. Pierwsza dotyczy dopuszczalności naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Druga dotyczy tego, czy konkretna umowa zawiera naruszenia uzasadniające zastosowanie sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Sam wyrok TSUE C-744/24 nie przesądza, że każda umowa, w której oprocentowano kredytowane koszty, automatycznie podlega sankcji kredytu darmowego. Zasadność takiego roszczenia wymaga odrębnej analizy umowy, obowiązków informacyjnych kredytodawcy i okoliczności konkretnej sprawy.
Niezależnie od tego brak podstaw do naliczania odsetek od określonych kosztów może mieć znaczenie dla rozliczeń pomiędzy bankiem a konsumentem. Nie należy więc utożsamiać ewentualnego roszczenia o zwrot odsetek z automatycznym prawem do zastosowania SKD.
7. Podsumowanie
Stanowisko Rzecznika Finansowego z 15 września 2026 r. jest ważnym rozwinięciem dyskusji po wyroku TSUE C-744/24. Rzecznik pozytywnie ocenił propozycję ZBP, ale oczekuje, że banki rozwiążą również problem odsetek pobranych przed wydaniem orzeczenia z 23 kwietnia 2026 r.
Dla kredytobiorców kluczowe jest zatem nie tylko to, czy bank zaprzestał naliczania odsetek od kredytowanych kosztów, ale także to, jak rozliczył wcześniejsze płatności. Szczególne znaczenie może mieć analiza prowizji, składek ubezpieczeniowych i innych kosztów, które zostały sfinansowane w ramach kredytu.
Jednocześnie stanowisko Rzecznika nie powinno być interpretowane jako gwarancja automatycznego zwrotu wszystkich odsetek za cały okres obowiązywania każdej umowy ani jako przesądzenie zastosowania sankcji kredytu darmowego. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.
Jeżeli w Twojej umowie kredytu konsumenckiego bank naliczał odsetki od prowizji, składki ubezpieczeniowej lub innych kredytowanych kosztów, warto przeanalizować umowę i historię spłat, aby ustalić, czy istnieją podstawy do dochodzenia zwrotu.
Napisz lub zadzwoń – Kancelaria dokona bezpłatnej analizy Twojej umowy.
+48 515 354 650
a.waroch@waroch-radcaprawny.pl