Wielu kredytobiorców zastanawia się, czy po upływie nawet kilkudziesięciu lat od zawarcia umowy kredytu waloryzowanego do waluty obcej CHF, EUR lub inne możliwe jest jeszcze dochodzenie roszczeń wobec banku. Wątpliwości dotyczą osób, które kredyt już całkowicie spłaciły albo przez długi czas nie podejmowały żadnych działań zmierzających do zakwestionowania postanowień umowy. Orzecznictwo zarówno TSUE jak i Sądu Najwyższego określiło w tym kontekście istotne wytyczne w kwestii przedawnień wzajemnych roszczeń na linii Konsument- Bank.
1. Czy upływ czasu uniemożliwia dochodzenie roszczeń wobec banku?
W sprawach dotyczących kredytów waloryzowanych do walut obcych zasadnicze znaczenie ma nie tylko data zawarcia umowy, lecz również charakter jej postanowień, sposób wykonywania umowy oraz moment, w którym konsument uzyskał wiedzę pozwalającą mu świadomie zakwestionować jej nieuczciwe warunki.
Nie ulega wątpliwości na gruncie wypracowanej linii orzeczniczej, iż Kredytobiorca w sprawach związanych z roszczeniami z umów waloryzowanych walutą obcą (CHF, EUR i inne) może dochodzić w szczególności zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji oraz innych opłat uiszczonych na rzecz banku, o ile istnieje podstawa prawna do ich zwrotu, czyli kiedy zostanie potwierdzone, iż Umowa taka nie istnieje od początku z uwagi na postanowienia abuzywne.
Nie można jednak utożsamiać samego upływu czasu od zawarcia umowy z przedawnieniem roszczenia o zwrot wszystkich świadczeń. Dla ustalenia początku biegu terminu przedawnienia konieczne jest uwzględnienie przepisów prawa krajowego oraz standardów ochrony konsumenta wynikających z prawa Unii Europejskiej.
2. Czy można dochodzić roszczeń po całkowitej spłacie kredytu?
Jednym z najczęstszych pytań jest to, czy kredytobiorca może wystąpić przeciwko bankowi, jeżeli kredyt został już całkowicie spłacony.
Odpowiedź jest twierdząca – całkowita spłata kredytu sama w sobie nie wyklucza możliwości dochodzenia roszczeń związanych z nieuczciwymi postanowieniami umowy – więcej przeczytasz tutaj.
W takich sprawach szczególnie istotne jest ustalenie, kiedy rozpoczął się bieg terminu przedawnienia roszczenia konsumenta. Nie można bowiem automatycznie przyjmować, że termin ten należy liczyć od dnia zapłaty każdej raty albo od dnia całkowitej spłaty kredytu.
Konieczna jest analiza okoliczności konkretnej sprawy, w tym momentu uzyskania przez konsumenta wiedzy o możliwej abuzywności postanowień umownych i skutkach ich wyeliminowania.
3. Od kiedy rozpoczyna się bieg przedawnienia roszczenia kredytobiorcy?
W sprawach dotyczących umów kredytów waloryzowanych do walut obcych szczególne znaczenie ma uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21.
Sąd Najwyższy wskazał w niej, że niedozwolone postanowienie umowne jest od początku i z mocy prawa bezskuteczne na korzyść konsumenta. Konsument może jednak następczo udzielić świadomej i wolnej zgody na jego stosowanie, przywracając mu w ten sposób skuteczność.
Sąd Najwyższy odniósł się również do początku biegu terminu przedawnienia roszczenia konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie niewiążącego postanowienia umownego. Wskazał, że termin ten nie może rozpocząć się, zanim konsument dowiedział się lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia.
W każdej sprawie należy ustalić, kiedy konsument uzyskał odpowiednią wiedzę o nieuczciwym charakterze postanowień umownych oraz jakie znaczenie dla początku biegu przedawnienia mają dalsze okoliczności sprawy.
4. Jakie znaczenie ma wiedza konsumenta o nieuczciwym charakterze umowy?
W sprawach dotyczących kredytów walutowych istotne jest rozróżnienie pomiędzy samą wiedzą o ekonomicznych skutkach umowy, a wiedzą o możliwości zakwestionowania jej postanowień jako niedozwolonych.
Kredytobiorca mógł przez wiele lat spłacać kredyt, obserwować wzrost kursu waluty i ponosić związane z tym koszty, nie mając jednocześnie świadomości, że określone postanowienia umowne mogą być sprzeczne z prawem ochrony konsumentów.
Nie można zatem automatycznie utożsamiać świadomości ryzyka kursowego z wiedzą o abuzywności postanowień umowy oraz prawnych konsekwencjach ich zakwestionowania.
Z perspektywy ochrony konsumenta istotne jest, aby termin przedawnienia nie rozpoczynał biegu w sposób, który w praktyce pozbawiałby konsumenta możliwości skutecznego dochodzenia praw wynikających z dyrektywy 93/13/EWG.
Warto przy tym podkreślić, że ocena momentu uzyskania przez konsumenta odpowiedniej wiedzy ma charakter indywidualny. Nie istnieje jedna uniwersalna data, którą można zastosować do wszystkich umów i wszystkich kredytobiorców.
5. Czy zasady przedawnienia dotyczą również kredytów w EUR, USD i JPY?
Zasady ochrony konsumenta wynikające z dyrektywy 93/13/EWG nie ograniczają się wyłącznie do kredytów frankowych.
Mogą mieć zastosowanie również do umów kredytowych powiązanych z innymi walutami obcymi, w tym euro, dolarem amerykańskim czy jenem japońskim.
Decydujące znaczenie ma jednak treść konkretnej umowy, a w szczególności to, czy zawiera ona postanowienia spełniające przesłanki uznania ich za niedozwolone postanowienia umowne.
Nie każda umowa kredytu waloryzowanego do waluty obcej jest automatycznie nieważna. Konieczne jest zbadanie mechanizmu ustalania kursów walut, zasad przeliczania świadczeń, zakresu obowiązków informacyjnych banku oraz tego, czy postanowienia umowne zostały sformułowane w sposób umożliwiający konsumentowi ocenę konsekwencji ekonomicznych zawartej umowy.
Jeżeli jednak analiza umowy prowadzi do wniosku, że zawiera ona niedozwolone postanowienia, a ich usunięcie uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy, możliwe jest rozważenie dochodzenia roszczeń również w przypadku kredytów innych niż frankowe.
6. Co należy sprawdzić przed podjęciem decyzji o wystąpieniu przeciwko bankowi?
Przed oceną, czy roszczenie kredytobiorcy uległo przedawnieniu, należy przeanalizować co najmniej kilka elementów:
- datę zawarcia umowy oraz jej treść;
- postanowienia dotyczące przeliczania waluty i ustalania kursów;
- daty wypłaty kredytu oraz poszczególnych spłat;
- informację, czy kredyt jest nadal spłacany, czy został już całkowicie rozliczony;
- moment, w którym kredytobiorca uzyskał wiedzę o możliwym nieuczciwym charakterze postanowień umownych;
- korespondencję z bankiem, w szczególności reklamacje, wezwania do zapłaty i oświadczenia dotyczące kwestionowania umowy;
- ewentualne wcześniejsze postępowania sądowe oraz czynności mogące wpływać na bieg przedawnienia.
Dopiero zestawienie tych okoliczności pozwala ocenić, czy roszczenia kredytobiorcy mogą być skutecznie dochodzone przed sądem.
Szczególnej ostrożności wymagają sprawy, w których kredyt został spłacony wiele lat temu albo kredytobiorca wcześniej podejmował działania wobec banku. W takich przypadkach znaczenie mogą mieć nie tylko daty poszczególnych płatności, lecz również zdarzenia wpływające na rozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia.
7. Podsumowanie – czy roszczenia z kredytu walutowego mogą być dochodzone po latach?
Tym samym w większości spraw nawet jeśli kredytobiorca spłacił już swój kredyt CHF, EUR, USD lub inne to termin przedawnienia nie zaczął w ogóle dla niego biec – a to dlatego, iż zazwyczaj osoby takie nigdy nie podejmowały żadnych działań w oparciu o założenie, iż ich umowa kredytowa jest nieważna. Dopiero wizyta w kancelarii prowadzi do podjęcia pierwszych kroków w celu skierowania danej sprawy do Sądu.
W sprawach dotyczących kredytów CHF, EUR, USD czy JPY istotne znaczenie ma prawidłowe określenie początku biegu terminu przedawnienia roszczenia konsumenta. Nie można przyjmować, że termin ten zawsze rozpoczyna się w dniu zapłaty poszczególnych rat albo w dniu zakończenia spłaty kredytu.
Jednocześnie należy pamiętać, że przedawnienie roszczenia kredytobiorcy i przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału to dwie odrębne kwestie. Orzecznictwo TSUE z 2026 r. doprecyzowało istotne zasady dotyczące roszczeń banków, nie eliminując jednak konieczności indywidualnej oceny sytuacji konsumenta.
Dlatego przed rezygnacją z dochodzenia roszczeń warto poddać umowę kredytową szczegółowej analizie prawnej. Dotyczy to zarówno kredytów nadal spłacanych, jak i tych, które zostały całkowicie rozliczone wiele lat temu.
Napisz lub zadzwoń, a Kancelaria dokona bezpłatnej analizy Twojej umowy.
+48 515 354 650
a.waroch@waroch-radcaprawny.pl