1. Kredyty w CHF, EURO i inne
Kredyty indeksowane i denominowane do franka szwajcarskiego (CHF) oraz w ostatnim czasie także kredyty waloryzowane walutą EURO stanowią w dalszym ciągu jeden z najistotniejszych problemów prawnych. Przez wiele lat były one proponowane jako alternatywa z uwagi na niższe oprocentowanie i pozornie korzystniejsze warunki spłaty. Konstrukcja wielu umów opierała się jednak na mechanizmach przeliczeniowych, które przenosiły na kredytobiorców nieograniczone ryzyko kursowe oraz pozostawiały bankom znaczną swobodę w ustalaniu kursów walut. W praktyce sądowej najczęściej dotyczyło to poniższych umów i Banków:
- PKO Bank Polski (w tym dawny Nordea Bank),
- Bank Millennium,
- mBank,
- Santander Bank Polska (dawniej także BZ WBK oraz przejęte portfele innych banków),
- Raiffeisen Bank International / Raiffeisen Polbank (w tym EFG Eurobank Ergasias),
- Getin Noble Bank (obecnie reprezentowany przez Syndyka masy upadłości),
- BNP Paribas (w tym dawny Fortis Bank),
- Citi Handlowy,
- Deutsche Bank Polska,
- PEKAO
Orzecznictwo sądów powszechnych oraz trybunałów europejskich w ostatnich latach ukształtowało korzystną dla kredytobiorców „frankowiczów” linię interpretacyjną, wskazując na konieczność zapewnienia realnej ochrony konsumenta w relacjach z instytucją finansową. Problem jednak nadal istnieje, a wielu Kredytobiorców do dnia dzisiejszego nie zdecydowała się na unieważnienie swojej umowy.
2. Skutki stwierdzenia abuzywności postanowień
Jeżeli Sąd Krajowy uzna klauzule przeliczeniowe za niedozwolone, co do zasady nie wiążą one konsumenta. W praktyce możliwe są dwa główne skutki prawne:
1️⃣ Nieważność całej umowy – gdy po usunięciu wadliwych postanowień umowa nie może dalej funkcjonować. Strony rozliczają się wtedy z wzajemnie spełnionych świadczeń, na podstawie tzw. teorii dwóch kondykcji, która polega na tym, że Bank zwraca Kredytobiorcom wszystkie spełnione raty oraz inne opłaty okołokredytowe, natomiast Kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego kapitału (*z zastrzeżeniem, iż roszczenie Banku o zwrot kapitału w niewielu przypadkach może okazać się przedawnione). Teoria dwóch kondykcji została potwierdzona Uchwałą frankową z dnia 25 kwietnia 2024 r. – III CZP 25/22. Na skutek podjętej Uchwały SN wskazał, iż:
- W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów,
- W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie,
- Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron,
- Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie postanowieniami umowy,
- Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.
2️⃣ „Odfrankowienie” umowy – w niektórych przypadkach utrzymanie umowy w mocy, ale bez mechanizmu indeksacji/denominacji – jednakże na skutek ukształtowanej linii orzeczniczej wyroki w takim zakresie w 95% nie zapadają.
3. Ugody w sprawach CHF, EURO oraz innych
Wraz z rozwojem orzecznictwa w sprawach „frankowych”, EURO oraz innymi walutami nastąpiła także ewolucja warunków proponowanych ugód przez Bank. Jeszcze 2 lata temu ugody proponowane przez Banki odbiegały w tak dużym stopniu, od tego co Kredytobiorcy mogli uzyskać w Sądzie, że najczęściej były one nieopłacalne. Druga połowa 2025 r. i początek br. przyniósł jednak ewolucje także w tym zakresie. Warunki ugód coraz bardziej oddają to co Kredytobiorcy mogą uzyskać wyrokiem Sądowym. Przez co wielu Kredytobiorców jest zainteresowana takim rozwiązaniem sprawy. Każda propozycja ugodowa jest wnikliwie analizowana przez Kancelarię, zarówno pod kątem finansowym, a także treścią samej ugody, gdyż jest to kluczowe z uwagi na kwestie podatkowe (które szczegółowo omawiane są podczas rozmowy z Kredytobiorcami).
Każdorazowo sprawa wymaga indywidualnej analizy treści umowy, regulaminów oraz dokumentów towarzyszących jej zawarciu. Profesjonalna ocena prawna pozwala określić możliwe roszczenia, ryzyka procesowe oraz najbardziej efektywną strategię dochodzenia praw wobec banku.
Napisz lub zadzwoń, poznajmy się i sprawdźmy, co da się zrobić w Twojej sprawie.